O NAS | FORUM | SKLEP | GALERIE | LINKI

Histogram

Informacje o histogramie należy zacząć od tego, iż jest to potężne narzędzie wspomagające współczesnego fotografa. Technika cyfrowa pozwala dzisiaj na wyjątkową kontrolę nad zarejestrowanym obrazem. Polega ona nie tylko na podglądzie w wyświetlaczu zapisanego pliku ale przede wszystkim na kontroli parametrów z jakimi został on zapisany.

Z czym więc mamy do czynienia przy kontroli i ocenie zdjęcia poprzez histogram? Otóż jest to wykres liniowy odcieni szarości (krzywa LUT - krzywa tonalna) i jej natężenia od najciemniejszych obszarów oznaczanych jako "0", do maksymalnej jasności oznaczonej wartością "255". Lewa strona histogramu odpowiada właśnie wartościom najciemniejszym, zbliżonym do całkowitej czerni, przechodząc stopniowo w kierunku prawym w tony jaśniejsze, aż do całkowitej bieli. W opisie nie będziemy skupiali się na wyliczeniach matematycznych pochodzących z tablicy LUT (Look Up Table). Wyliczenia te będą nam zbędne, choć mogą się przydać przy profesjonalnej obróbce "na histogram". Skupmy się więc na przykładzie wykorzystania wskazań histogramu w naszej pracy. Aby poznać zasady oceny i obróbki zdjęcia poprzez te wskazania, musimy wykonać fotografię testową. Wykonujemy ją starając się zachować jak najbardziej poprawną ekspozycję. Nasz przykład wygląda następująco:

Wskazania histogramu dla tej ekspozycji:

Co możemy z niego wywnioskować? Otóż wyraźnie widać, iż obszary ciemne naszego kadru są w nim najmocniej zaakcentowane. Obszary pomiędzy wartościami 15 a 150 stanowią największe natężenie. Na skali po prawej stronie widzimy wyciągniętą pionową linię zawierającą się pomiędzy 210 a 255 na naszej skali szarości (jest to jasny fragment na policyjnym kogucie samochodu oraz prawy, górny róg fotografii). Ponieważ obszar ten tak czy inaczej jest dla naszej fotografii stracony (brak jakichkolwiek szczegółów), możemy sprawdzić na ile uda nam się przesunąć pola jasności w zakresie tych tonów w 1/4 prawej strony histogramu. Robimy to po to by sprawdzić jak podatne na wyższy kontrast są inne obszary prawej strony histogramu.  Sprawdźmy więc:

Tak wygląda dla tej sceny nowy histogram:

Wyraźnie widać, iż obszary z zakresie tonów najjaśniejszych wychodzą poza obszar pomiaru. Na naszym obrazku mamy kolejną utratę szczegółów w tym zakresie. Zwróćcie uwagę na szybę samochodu, podłoże pod nim i elewację budynku nad otwartymi drzwiami w samochodzie. Należy więc uznać że taka korekta histogramu przynosi więcej złego niż dobrego i wyczerpuje poprawną ekspozycję na poziomie sprzed korekcji. Skupimy się więc na powrocie do poprzedniego ustawienia, próbując jednak wyciągnąć trochę szczegółów z ciemnych partii obrazu:

Histogram po kolejnej korekcji krzywej wygląda następująco:

Możemy zaobserwować znaczną zmianę w zakresie tonów ciemnych i przesunięcie całego zakresu w kierunku tonów średnich. Nie mamy już silnego kontrastu po stronie lewej, prawa nie ma z kolei tak gwałtownego wzrostu jak w drugim przykładzie. Wciąż widoczne są detale, a szczegóły znacznie się uwypukliły i jest ich więcej (wyciągnęliśmy je z obszarów ciemnych naszego kadru). Czernie są wciąż widoczne. Zaobserwować możemy jednak delikatny spadek kontrastu (zwany potocznie "mydłem"). W przypadku właściwej oceny histogramu musimy więc pamiętać o tym, iż wykres który właśnie oceniamy zawiera również informację o kontraście i jasności obrazu. Łatwo to zaobserwować korygując (rozciągając bądź wyrównując) krzywą tonalną.

Wszystkie operacje na histogramie możemy pogrupować następująco:

- rozjaśnianie i przyciemnienie obrazu,
- zwiększanie i zmniejszanie kontrastu,
- korekcja gamma,
- wyrównanie,
- rozciąganie.

Jednocześnie pamiętać musimy o tym, iż w różnych aparatach, na wyświetlaczu oceniamy krzywą tonalną dla wypadkowej kolorów RGB, dla każdego kanału osobno lub jak w przypadku Nikona D70 dla jednego z kanałów, w tym wypadku G (zielonego). Różnice między poszczególnymi kanałami RGB mogą być duże, warto więc wykorzystać je w świadomej korekcie podczas obróbki.

Konkluzja. Histogram nie może być dla nas jedynym wykładnikiem poprawnej ekspozycji. W wielu wypadkach świadomie nie korzystamy z całego zakresu krzywej tonalnej. Zawsze jednak może być on wykorzystany jako wskazówki dla właściwej jej oceny i wyciągnięcia mniej lub bardziej świadomych wniosków z tego co widzimy na naszym wyświetlaczu.

Piotr Milecki